Năm Quý Tỵ Nói Chuyện Rắn

 NĂM QUý TỴ NóI CHUYỆN RẮN 

     

      Có lẽ vì thế mà trong Kinh Thánh đã có con rắn xuất hiện dụ dỗ Adame và Eva ăn trái cấm để bị đọa xuống trần gian không được hưởng cuộc sống sung sướng trên thiên đường, con rắn quấn quanh cái ly làm biểu tượng cho ngành Tây Dược, bên Ấn Độ có tục thờ thần Rắn và con rắn cũng được người á Đông chọn là một trong 12 con giáp của năm: Tý (Chuột), Sửu (Trâu), Dần (Cọp), Mẹo (Mèo), Thìn (Rồng), Tỵ (Rắn), Ngọ (Dê), Mùi (Dê), Thân (Khỉ), Dậu (Gà), Tuất (Chó), Hợi (Heo).

 


    Theo Vũ Ngọc Khánh, trên thế giới có khoảng hơn 2.500 loài rắn, trong đó có khoảng 13% là loài rắn độc. Ở Việt Nam có khoảng 150 loài, trong đó 13 loài rắn biển, hầu như loài nào cũng rất độc và có khoảng 34 loài rắn độc sống trên cạn, trong đó có 05 rất nguy hiểm nổi tiếng có thể cắn chết người, cụ thể là rắn hổ mang, rắn hổ mang chúa, rắn lục nưa, rắn cạp nong (rắn mai gầm vàng), rắn cạp nia (rắn mai gầm bạc). Nhiều người cho rằng rắn bị quáng “không thấy” vào ban ngày, nhưng kỳ thực không phải vậy, rắn Hổ Mang thường có khả năng phun nọc rất chính xác trong khoảng cách 3 mét và thường phun vào mắt có thể gây mù; lưỡi rắn thường chẻ 2, có rất nhiều mút thần kinh rất nhạy, thường thò ra thụt vào để tầm nhiệt, những loài vật có máu nóng, tỏa thân nhiệt sẽ bị rắn đánh hơi và tìm đến, khi đến gần, rắn có thể bất ngờ phóng tới bắt mồi hoặc tấn công người rất nhanh. Rắn tuy không có chân, nhưng dưới bụng rắn có lớp vảy cứng cử động được khi rắn làm động tác co duỗi thân mình khiến rắn có thể trườn tới trước và có loài di chuyển nhanh đến 30km/giờ; rắn leo được lên cây cao, bờ tường, nóc nhà, bơi dưới nước, sống trong các bờ bụi quanh ao hồ, ruộng rẫy hoặc trong đám cỏ nơi khô ráo… nên có thể là mối nguy hiểm bất ngờ cho những người và vật vô ý đụng phải rắn.

    Nọc rắn rất độc, thành phần có thay đổi tùy theo loại rắn, nhưng điểm chung nọc rắn là ở dạng protein, có thành phần là các polypeptide, các loại enzym có hoạt tính sinh học rất mạnh dù chỉ với lượng cực nhỏ, có tác dụng phá hủy các tế bào thần kinh và tế bào máu, làm rối loạn đông máu gây ra hiện tượng tắc mạch và xuất huyết, gây liệt cơ làm ngưng thở, ngưng tim. Nọc của loài rắn Mamba sống ở Châu Phi, có thể giết chết một con voi; rắn Naja ở châu Mỹ La tinh, rắn Taipan ở châu úc, vùng châu á có loài rắn Hổ Mang bành Cobra (còn có tên Naja)… đều có thể cắn chết người. Ở Việt Nam nọc của loài rắn lục chỉ cần 100mg, rắn hổ mang chỉ 15 mg, rắn cạp nong 10mg hay rắn cạp nia 1mg có thể giết chết người lớn.

 


    Khi bị rắn Cạp nia cắn thường lúc đầu không đau mà chỉ tê tê nên nhiều người không chú ý mà bị chết. Chổ cắn không bị sưng, không đổi màu nhưng thịt thường co giật, nhiễm độc tới đâu co giật đến đó, gây xuất huyết (đau bụng), ngạt thở rồi chết, có chảy máu âm đạo và chảy máu hậu môn. Kinh nghiệm nhân dân nếu bắt đầu đau bụng là khó cứu sống. Rắn Hổ Mang cắn thường ít đau, vết cắn sung nề, tiếp theo yếu liệt, buồn ngủ, cũng dễ chết do tê liệt trung tâm hô hấp, liệt cơ, giản mạch nội tạng nhưng lại co thắt tiểu động mạch và mao mạch. Người bị Rắn Lục cắn thấy đau đớn, vết cắn sưng phù, tím bầm, phỏng nước xuất huyết tạo thành những vết đỏ trên da, sau đó nạn nhân khó thở, co giật, choáng và chết.

    Nếu bị rắn Hổ Mang phun nọc vào mắt thì hãy nhanh chóng rửa thật nhiều nước rồi chuyển nhanh đến bệnh viện lớn.

    Khi bị rắn độc cắn, không nên chủ quan nhìn qua vết cắn (kinh nghiệm cho rằng có 2 vết răng là do bị rắn độc cắn hoặc nhiều vết răng hình vòng cung là do rắn thường cắn) mà đoán do rắn độc hoặc rắn không độc cắn, cần phải khẩn trương cấp cứu ngay vì nạn nhân có thể chết rất nhanh trong vòng vài giờ.  

    Cấp cứu rắn cắn theo thứ tự (1):

1. Dùng dây (vải, nylon, dây nịt, dây cao su) thắt garô phía trên vết cắn 2 - 3 cm mức độ vừa để ngăn máu trở về tim. Ghi thời gian thắt ga rô để thầy thuốc theo dõi;

2. Rửa sạch vết cắn bằng một trong những dung dịch sau:

- Nước trái chanh: vắt nước trái chanh rửa vết cắn, lấy miếng chanh xoa lên vết cắn vì nước chanh chứa a-xít citric có thể làm kết tủa phần nào protein của nọc rắn, có thể thay bằng nước phèn chua đậm đặc. Theo kinh nghiệm dân gian: nếu nơi vết cắn phản ứng xuất hiện màu tím bầm do xuất huyết dưới da cục bộ  thì nghĩ ngay là do rắn rất độc cắn như rắn Hổ Mang, Mai Gầm…; nếu nơi vết cắn phản ứng xuất hiện màu đỏ hồng thì nghĩ đến loài rắn độc vừa như rắn lục…

- Hoặc dùng rượu trắng hoặc nước thuốc tím rửa vết cắn.

3. Dùng dao lam hoặc vật bén rạch rộng trên miệng vết cắn hình chữ thập (+) mỗi gạch khoảng 2cm để nặn cho ra thật nhiều máu;

4. Giác hút máu cho đến khi đỡ đau nhức, và thường cho uống rượu Hội hoặc cho uống, đắp lên vết cắn nhiều loại thuốc Đông y khác;

5. Uống rượu Hội hay viên Hội(2): song song với các bước cấp cứu trên thì cho nạn nhân uống rượu Hội, mỗi lần uống một muỗng canh, 15 phút uống/lần hoặc uống 10 – 15 viên Hội cho đến khi tiến triển qua cơn nguy kịch hoặc nạn nhân hồi phục mới thôi;

6. Đồng thời nên chuyển nạn nhân nhanh đến các bệnh viện lớn để tiêm huyết thanh kháng nọc rắn là thuộc đặc hiệu hiệu trị rắn cắn thật sớm mới có hy vọng và tránh những biến chứng sau này.

    Phòng rắn cắn: không nên cho tay, chân vào những hang, hốc hoặc nơi mà mình không nhìn thấy rõ; không cắm trại dưới tán cây, chung quanh có nhiều cỏ rậm, gần chỗ có nhiều nước xung quanh; không ngồi cạnh gốc cây, gò đống hay bờ ruộng có nhiều hang chuột, hang mối; không vơ cành cây, cỏ khô bằng tay trần trong lúc trời tối; không đi chân trần (nên mang ủng) khi đi ra ngoài trong đêm tối, nhất là vùng nông thôn, ruộng rẫy, rừng núi; không trêu chọc rắn hoặc đứng gần rắn; không sờ vào miệng rắn, dù rắn chết rồi nếu bị răng rắn xóc vào tay nọc rắn vẫn còn độc như rắn sống cắn.  

    Tuy nhiên rắn cũng mang lại cho loài người những thứ bổ ích nhất định: khoảng 2.000 loài rắn chuyên ăn chuột và côn trùng nên rắn giúp ích nhiều cho nông nghiệp. Rắn đã được ngành Tây y chọn làm biểu tượng cặp rắn quấn quanh cây gậy của thần Esculap, thần là ông tổ của ngành Tây y, vì  nọc rắn được làm thuốc giảm đau, thuốc thoa chống viêm khớp, thấp khớp. Đông y dùng  mật rắn chữa an thần chống co giật; xác rắn (lột) trị viêm họng, chảy mũ tai; rượu tiết rắn có tác dụng tăng lực khá tốt; thịt rắn nhất là rắn biển dùng làm thuốc bổ trong đông y hoặc thịt rắn và cũng là món ăn rất khoái khẩu của nhiều người.
                       
              

     Nhiều cuộc nghiên cứu chứng minh rằng “năm tuổi” thực sự không hề liên quan gì đến sức khỏe, tính tình, công danh, sự nghiệp của ai; việc thành bại là do sự phấn đấu và tính toán của mỗi người. Nên thiết nghĩ không nên cho rằng năm Thìn, Tỵ, Hợi, Tý… là năm tốt để sinh con, chỉ làm khổ sở mình và mất cân bằng dân số là điều có thực.            

                                                                                                                                                                   BS Nguyễn Năm

5/1